ابو القاسم سلطانى

217

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

داراى ساپونين و گلوكزيدى به نام آراليوزيد Araliosid مىباشد به عربى آن را شجرهء الملاك ، و شجرهء الملوك و حشيشة الملوك الشوكيه مىنامند . Code - 579 اراليا Aralia racemosa L گياهى است كه در اتازونى و هند رويش دارد و در فارماكوپه اتازونى وارد مىباشد . در هند هموپاتها آن را داروى بسيار خوبى براى آسم مىدانند و دكتر آلسن مىگويد براى كسانى كه نمىتوانند در مناطق مرطوب زندگى نمايند و يا روزهاى بارانى به راحتى نفس بكشند همچنين در تب يونجه Hay - fever كه معمولا منجر به برونشيت و آسم مىگردد سودمند است . همچنين آن را در سردرد ، دندان‌درد ، پائين‌افتادگى مقعد Prolapsus ani مصرف مىنمايند . در اتازونى براى آن خاصيت نيرودهنده قائل مىباشند . شكل داروئى ، تنطور ريشه و ريزوم آن . Code - 581 قطلب Arbutus unedo L درختچه كوچكى است هميشه سبز از خانواده Ericaceae و بوته‌مانند كه معمولا در جنگل‌هاى نواحى خشك و زمينهاى پست مديترانه‌اى ، جزاير قنارى ، مكزيك ، ايرلند جنوبى و ايالات جنوبى امريكا يافت مىشود در مقابل سرماى سخت زمستان مقاوم است به همين جهت براى استفاده از ظاهر زيباى آن در تمام فصول در منازل كاشته مىشود . گياه قرنهاست كه براى بشر آشنا بوده و از عهد باستان آن را مىشناخته‌اند . معروف است كه جسد Palas قهرمآن را بر روى بسترى از شاخه‌هاى گلدار اين گياه قرار داده‌اند ، تئوفراست و پلين Pline از آن نام برده و ديوسكوريد آن را شرح داده است . ارتفاع گياه معمولا 2 تا 3 متر و ندرتا تا 6 متر هم مشاهده شده است . ساقه ايستاده ، قرمزرنگ و برگ‌ها منفرد برنگ سبز تيره ، ضخيم ، تخم‌مرغىشكل ، مضرس ، نوك‌تيز و بادوام ، گل‌ها مجتمع به صورت خوشه و جام گل شبيه پارچ آب مىباشد كه در فصل پائيز ظاهر مىشود . ميوه سته ، كروى با سطح ناهموار و نقاط برجسته ميان بر گوشت‌دار ، نارس آن سبزرنگ پس از رسيدن قرمزرنگ مىشود . مزه آن ترش و شيرين و تقريبا مزه توت‌فرنگى را دارد و به مصرف تغذيه مىرسد و محتوى 20 تا 25 دانه مىباشد . خواص درمانى : ديوسكوريد ذيل عنوان قوماروس 1 * مىنويسد : بعضى آن را قاماريون ناميده‌اند و آن به درخت به شباهت دارد و ميوه آن را ماماقولا 2 * گويند و هنگام رسيدن به رنگ ياقوت سرخ درمىآيد چون جويده شود تفاله آن مانند كاه در دهان باقى مىماند و آن براى معده زيان‌بخش و موجب سردرد مىشود ( تت دياسقوريدوس م 1 - ش 136 ص 116 ) . جالينوس در هفتم گويد برگ و ميوه آن قابض و براى معده زيان